17 Maj

Woda - istotny składnik odżywczy

Woda jest jednym z najważniejszych składników odżywczych niezbędnych do życia i prawidłowego funkcjonowania wszystkich organizmów żywych - to chyba najważniejszy argument, by dbać o odpowiednie nawodnienie! Jakie spełnia funkcje i do czego może doprowadzić jej niedostateczna podaż? Na te i inne pytania znajdziecie odpowiedź w niniejszym artykule.

Znaczenie i funkcje wody

Woda wchodzi w skład praktycznie wszystkich istot żywych. W organizmie człowieka stanowi przeciętnie 60 % masy ciała, a jej ilość spada wraz z wiekiem (od 75 % m.c. u noworodka do 50 % m.c. u osoby starszej). Składnik ten spełnia w ustroju wiele istotnych biologicznie funkcji, m.in:

  • wpływa na prawidłowy przebieg procesu trawienia,

  • stanowi środowisko dla przebiegu większości procesów metabolicznych,

  • jest substratem lub produktem w wielu reakcjach chemicznych zachodzących w komórkach,

  • uczestniczy w transporcie produktów przemiany materii i substancji odżywczych,

  • bierze udział w regulacji temperatury ciała,

  • umożliwia właściwą ruchliwość stawów,

  • warunkuje aktywność enzymów i kwasów nukleinowych,

  • jest materiałem budulcowym komórek i tkanek.

 

Zapotrzebowanie

Dzienne zapotrzebowanie na wodę dla dorosłego człowieka waha się w przedziale 25 - 35 ml/kg m.c. i zależy od wielu czynników, m.in. płci, wieku, aktywności fizycznej, składu pożywienia, temperatury, wilgotności powietrza. Popyt na ten składnik rośnie, m.in. przy podwyższonej temperaturze i zmniejszonej wilgotności (straty z potem), na dużych wysokościach (straty przez płuca), wysokiej aktywności ruchowej, zwiększonej wartości energetycznej diety (metabolizm większej ilości składników), diecie wysokobiałkowej (zwiększa diurezę), sporym spożyciu błonnika (utrata wraz z kałem), piciu napojów alkoholowych.

Według Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa i Żywności (2010) ilość płynów dla kobiet powinna wynosić 2 l/dobę, a dla mężczyzn 2,5 l/d.

 

Skutki niedoboru

W konsekwencji spalania białek, tłuszczów i węglowodanów organizm potrafi wytworzyć niewielkie ilości wody, około 200 - 300 ml/d, ale aby pokryć dobowe zapotrzebowanie na ten składnik, niezbędne jest przyjmowanie odpowiedniej porcji płynów wraz z pożywieniem. W związku z tym, że organizm nie potrafi magazynować większych ilości wody, należy ją ciągle uzupełniać. W przeciwnym wypadku równowaga wewnątrzustrojowa (homeostaza) zostanie zachwiana, a to w konsekwencji może doprowadzić do odwodnienia i poważnych zakłóceń stanu zdrowia, m.in.:

  • zaburzeń elektrolitowych,

  • problemów z wydalaniem moczu,

  • przednerkową niewydolnością nerek,

  • wahań ciśnienia krwi,

  • zaburzeń mowy i funkcji poznawczych.

Kiedy utrata wody sięga 20 % m.c., to istnieje ryzyko śmierci. Szczególnie wrażliwe na niedobór płynów są niemowlęta, osoby starsze, cierpiące na biegunki, chorujące na cukrzycę i przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek.

 

Źródła żywnościowe

Oprócz napojów źródłem wody w diecie są artykuły spożywcze. Wśród produktów stałych najwięcej tego składnika zawierają warzywa (do 95 %), owoce (do 87 %) oraz mleko i napoje mleczne (87 - 89 %).

 

Podsumowując, woda to bardzo ważny składnik odżywczy niezbędny do życia. Pełni wiele istotnych funkcji w organizmie, a jej niedobór może powodować poważne konsekwencje zdrowotne, a w skrajnych wypadkach nawet śmierć. Należy dbać o uzupełnianie tego składnika w codziennej diecie, gdyż odpowiednie nawodnienie komórek warunkuje prawidłowe funkcjonowanie organizmu.

 

Małgorzata Mleko


 

Literatura:

Jarosz M, Szponar L, Rychlik E., 2007. Znaczenie wody w żywieniu człowieka i jej wpływ na ogólną kondycję organizmu. Ekspertyza. IŻŻ, Warszawa

Jarosz M, Szponar L, Rychlik E, Wierzejska R. 2012. Woda i elektrolity. [w:] Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja. IŻŻ, Warszawa, 143-151

Sawka M, Cheuvront S, Carter R., 2005. Human water needs. Nutr Rev, 63, 30-39 [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16028570, dostęp on-line 09.05.2018]

Verbalis JG, 2003. Disorders of body water homeostasis. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab, 17(4): 471-503 [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14687585, dostęp on-line 09.05.2018]

Twój komentarz




POKAŻ
Magdalena Węgrzyn - ZnanyLekarz.pl